Qurbanlıq heyvanın şərtləri barədə, İslam məzhəblərinin şəriət kitablarında nələrə diqqət yetirmək vacib buyurulmuşdur ?

Qurban (üzhiyyə) heyvanının şərtləri həm şiə, həm də əhli-sünnə fiqhində əsasən oxşardır, lakin bəzi fərqli detalları vardır. Aşağıda hər iki məzhəbin əsas şərtlərini aydın və müqayisəli şəkildə izah edirəm:
..........
📌 Ümumi şərtlər (hər iki məzhəbdə ortaq)
Halal heyvan olmalıdır

Qoyun, keçi, inək, camış, dəvə

Haram heyvanlar (məsələn, donuz) qurban olmaz

Sağlam olmalıdır

Kor, topal, çox arıq, xəstə olmamalıdır

Qulağı, quyruğu tam kəsilmiş olmamalıdır
.....
Müəyyən yaşa çatmalıdır

Qoyun/keçi: adətən 1 yaş

İnək: 2 yaş

Dəvə: 5 yaş

Qurban niyyəti ilə kəsilməlidir

Sadəcə ət üçün deyil, ibadət niyyəti ilə

Müəyyən vaxtda kəsilməlidir
.........
Qurban bayramı günlərində

🟢 Şiə fiqhində (məs: Ayətullah Sistani, Ayətullah Xamenei)
Yaş şərti daha dəqiqdir

Qoyun: ən azı 7 ay (amma ehtiyat 1 yaş)

Keçi: 1 yaş

İnək: 2 yaş

Dəvə: 5 yaş
....
Heyvanın eyibləri

Aydın eyiblər qurbanı batil edir

Məsələn: tam korluq, ciddi topallıq

Şərik olmaq

İnək və dəvədə bir neçə nəfər şərik ola bilər

Amma hər kəsin niyyəti qurban olmalıdır
.......
Qurbanın hökmü

Həccdə vacibdir (Təməttö həccində)

Qeyri-həccdə: müstəhəb (vacib deyil)
.......
🔵 Əhli-sünnə fiqhində (məs: Əbu Hənifə, İmam Şafii, İmam Malik, Əhməd ibn Hənbəl)
Qurbanın hökmü

Hənəfi məzhəbində: vacib

Digər məzhəblərdə: sünnə-müəkkədə
.....
Yaş şərti

Qoyun: 1 yaş (bəzi hallarda 6 aylıq iri qoyun qəbul edilir)

Keçi: 1 yaş

İnək: 2 yaş

Dəvə: 5 yaş

Eyiblər daha detallı sayılır
.......
Peyğəmbərdən (s) hədis:

“Dörd heyvan qurban olmaz: açıq kor, açıq xəstə, açıq topal və çox arıq”

Şərik olmaq

İnək və dəvədə maksimum 7 nəfər şərik ola bilər

Vaxt

Bayram namazından sonra kəsilməlidir (namazdan əvvəl olmaz)
......
⚖️ Əsas fərqlər (qısa müqayisə)
Mövzu Şiə Əhli-sünnə
Hökm Müstəhəb (həccdən başqa) Hənəfi: vacib
Qoyun yaşı 7 ay (ehtiyat 1 il) 1 il (bəzən 6 ay)
Vaxt Bayram günləri Namazdan sonra
Şəriklik Var Var (7 nəfərə qədər)
....
📖 Qısa nəticə
Əsas prinsiplər eynidir: halal, sağlam, yaşa çatmış və niyyətlə kəsilən heyvan

Fərqlər əsasən:

hökm (vacib/müstəhəb)

bəzi yaş və vaxt detalları\sualcavab.ge