İmam Sadiq (ə)-ın həyatına bir baxış

İmam Sadiq ələyhis-salamın həyatı haqqında /Vilayət və İmamətin altıncı palaq ulduzu İmam Sadiq ələyhis-salam / /Ləqələi Sadiq, Tahi, Qaim, Kafil, Münci, Sai, Müsəddiq, Mühəqqiq, Kaşifül-həqaiq. /Künyəsi Əu Ədillah. /Atası Muhəmməd aqi (əleyhissalam). /Anası Qasim ini Muhəmməd ini Əu əkin qızı Fatimə (künyəsi Ümmü Fəvə). /Doğulduğu gün 17 əiül-əvvəl. /Doğulduğu ye Mədineyi-Münəvvəə. /Doğulduğu il 83-cü hici ili. /Şəhid olduğu gün 25 şəvval. /Şəhid olduğu il148-ci hici ili. /Ömü 65 il. /Şəhadətinin səəi Mənsu Dəvaniqi o Həzəti zəhələmişdi. /Dəfn olunduğu ye “əqi” qəiistanlığı. /Övladlaının sayı 10 (7 oğlan, 3 qız) /Oğlanlaı /1. İsmail. /2. Ədüllahi Əftəh. /3. Musayi Kazim (əleyhissalam). /4. İshaq. /5. Muhəmməd Diac. /6. Əas. /7. Əli. /Qızlaı /1. Fatimə. /2. Əsma. /3. Ümmü-Fəvə. /Üzüyündəki yazı “Əllahu Xaliqu kulli şəyin” (Allah hə i şeyin xaliqidi). / /Həyatına qısa axış! /İmam Cəfə (ə) əziz Peyğəməimizin (s) vəfatından təxminən yetmiş il sona, hicətin 83-cü ili Peyğəməin (s) dünyaya gəldiyi gün müqəddəs Mədinə şəhəində İmam aqiin (ə) və xanım Ümmü-Fəvənin ailəsində dünyaya göz açı. Onun atası İmam Hüseynin (ə), anası isə İmam Həsənin (ə) nəslindən idilə. Hicətin 114-cü ilində 31 yaşında ikən atasının zəhələndiilməsindən sona İmamət məqamına yetişmişdi. İmam Mühəmməd aqiin (ə) dövündə Əməvi və Aasi sülalələi aasında aşlayan hakimiyyət davası İmam Sadiq (ə) dövündə də davam edidi. u ədavət sayəsində xilafət daxilində şiələə qaşı təqiləin xeyli zəifləməsindən istifadə edən hə iki İmam (ə) İslam maaifinin yayılmasına xüsusi diqqət yetimişlə. Məhz İmam aqiin (ə) dövündə aşlayan pəakəndə dini ilikləin elmi konsepsiya fomasına salınması posesi İmam Sadiqin (ə) dövündə aşa çatmışdı. Hə iki İmamdan nəql olunan hədislə sayca əsuli-Əkəm (s) və digə on İmamdan nəql olunan hədislədən çoxdu. /Ümumiyyətlə, İslam fiqələinin fomalaşması u dövə təsadüf edi. İmam Cəfə Sadiqin (ə) müxtəlif fiqə (istə islami, istəsə də qeyi) nümayəndələi ilə əhsləi u gündə əlimizdə olan ən qiymətli elm əsələi hesa olunu. İmamın (ə) ən məşhu yadigaı isə “Tohidi Müfəzzəl” isaləsidi. elə ki, İmamın (ə) Müfəzzəl in Ömə adlı tələəsi onun död gün əzində oxuduğu yaadılış taixi və fəlsəfəsi aədə mühaziələini qələmə almış və kita şəkilinə salmışdı. / /İmam Cəfə Sadiqin (ə) məşhu tələələindən ii əu Musa Cai in Həyyan Tətusidi. O, eş yüz isalədən iaət kita yazmışdı. Caiin kimya sahəsində aaşdımalaı ota əslədə Avopada kimya sahəsində əsas mənələdən ii hesa olunu və u gün də alimləin diqqətini cəl etməkdə davam edi. /İmam Sadiqin (ə) yetişdidiyi ən üstün tələəsi isə Hişam in Həkəm olu. Hişam Haqq axtaışına uzun zaman həs etmiş, ancaq mövcud məktələdə öz suallaının cavaını tapmayaaq İmam Sadiqlə (ə) göüşmüşdü. i neçə əhsdən sona o, Həzət Cəfə Sadiqin İmamətini qəul etmiş və ömünün sonuna qədə özünü Əhli-eyt(ə) məktəinə həs etmişdi. Hişamın Tohid, Qəzavu-qədə, İmamət və s. mövzulada otuza yaxın əsəi dövümüzə qədə gəli çatı. / /İmamın həyatında iki əsas taixi incəliklə /1-Qeyd olunmalıdı ki, İmam Sadiq (ə) digə İmamlaımız (ə) kimi zaman-zaman müxtəlif qiyamçıla təəfindən hakimiyyət təklifi almışla. Ancaq xilafət əhalisinin əksəiyyətinin həqiqətən də İslam dəyələinə axalanan cəmiyyətdə və Əhli-eyt(ə) İmamlaının əhəliyi altında yaşamaq istəməsi şühə altında idi. İmam (ə) da u səədən u cü təkliflədən imtina etmişdi. Çünki həqiqi İslam hökuməti yalnız ütün xalqın azılığı və dəstəyi ilə quula ilədi. İmamın (ə) dövündə əsasən iki məşhu qiyamı – Zeydin və Aasiləin qiyamını xüsusi qeyd etmək ola. /2İmam Sadiq (ə) öz təəfdalaını həmişə təhiflədən pak i İslama dəvət edidi. u da xilafətin mövqeyini dəstəkləyən fəqihləin, qondama müftiləin və eləcə də onlaın axasında duan hakimləin etiazına səə oludu. Çünki həqiqi İslam onlaın təliğ etdiyi və faydalandığı dindən uzaqdı və camaatı öz haqlaını tələ etməyə təşfiq edidi. Odu ki, İmam Sadiq (ə)-ın qoyduğu dəslə i cəhətdən də hakim təəqənin ideoloji pinsip- ləinin sasılmasına yönəlmişdi. İmamın (ə) ictimai fəaliyyətinin təki hissəsi olan digə cəhət isə xilafətin müxtəlif ölgələinətəliğməqsədilə nümayəndələ göndəməsi idi. /İmam Sadiq (ə) həyatı oyu təzyiq və təqiləə məuz qalı. Hələ atasının sağlığında Əməvi xəlifəsi Hişamın əmi ilə Həzət Dəməşqə sügün olunmuşdu. Daha sona Aasi xəlifələi Səffah və Mənsuun əmi ilə İmam (ə) iki dəfə sügünə göndəilmişdi. O, Mədinəyə qayıtdıqdan sona təqiyyə (öz əqidəsini gizlətmək) edəək yaşamışdı. Hicətin 148-ci ilində (təqiən miladi 77-ci il) 65 yaşında ikən İmam Sadiq (ə) xəlifə Mənsuun təhiki ilə zəhələndiiləək şəhid edilmişdi. İmamın müaək məzaı Mədinədə, əqi qəiistanlığında yeləşi.