Məhdəviyyətin (İmam Zamanın olması və gəlməsinin) bir əsası vardırmı?
əzi qə yönümlü müsəlman ziyalılaı iddia edilə ki, məhdəviyyət inancı cəmiyyətdəki siyasi təzyiqlədən qaynaqlanı. /Şəqşünas Fan Floten deyi “Aasiləin zülm-sitəmi əməviləin zülm-sitəmindən az olmamışdı. Sıxıntıla nəticəsində əzilən sinif özünü ümidva etmək istəyi ilə məhdəviyyət inancına ağlanmışdı. Onla u yolla uhi sasıntılaını yüngülləşdiməyə çalışmışla...”[1] /Digə i şəqşünas Donaldson deyi “Çox ehtimal ki, əni-Üməyyə hakimləinin ciddi siyasi sıxıntılaı nəticəsində məhdəviyyət nəzəiyyəsi fomalaşmışdı”.[2] /Əhməd Əmin Misi deyi “Məhdəviyyət əqidəsinin əsas yaanış amili İmam Əlinin (ə) şəhadətindən və Müaviyənin hakimiyyətə gəlməsindən sona şiələin üzləşdiyi sıxıntıla olmuşdu. u sıxıntı Həsən in Əlinin (ə) Müaviyəyə eyəti və Hüseyn in Əlinin (ə) şəhadətindən sona daha da güclənmişdi. Həmin vaxt şiələ taktikanı dəyişəək aşka dəvətdən çəkinmiş və zülmə qaşı gizli müaizə yolu seçmişlə...”[3] /Məhəmməd Ədülkəim Ətfəm deyi “Əslində Mehdiyə etiqad İmamın qeyindən öncə yaanmışdı. u əqidə Kəəla hadisəsindən sona əməvi hökumətinin şiələi sıxıntıya salması nəticəsində otaya çıxmışdı. ütün u sıxıntıla şiələin məhdəviyyət əqidəsi üçün zəmin hazılamışdı. Məhdəviyyət şiələi mövcud vəziyyətdən qutasa da, i azu olaaq onlaın həyatına mənfi təsi göstəmişdi”.[4] /İadlaımızı ildiək /1. Taix oyu istə müsəlman, istə qeyi-müsəlman məzlumla siyasi təzyiqləə məuz qalmışla. Amma u o demək deyil ki, sıxıntı keçiənlə məhdəviyyət etiqadını uydumuşla. Əksinə, Allah-taala Öz məsləhətinə uyğun olaaq ye üzündə ədaləti əpa etmək üçün Öz xilaskaının zühuunu müəyyənləşdimişdi. /2. Öncə qeyd etdiyimiz kimi, məhdəviyyət mövzusu əşə fitətinin tələidi. Əql, Quan və əvayətlə u həqiqəti təsdiqləyi və müsəlman icması əzi qə yönümlü ziyalıla istisna olmaqla, məhdəviyyətə inanıla. /3. Məhdəviyyət və İmam Mehdinin (ə.f) zühu intizaı kamil şəkildə dək olunduqda heç i mənfi təsiə malik olmu. u inancın yetəincə müsət təsiləi va. İntiza insanda ümid uhiyyəsi yaadı, cəmiyyət həzətin zühuu üçün münasi zəmin yaatmağa çalışı. /*** /Fan Floten deyi “Şəq uhiyyəsi ümumi şəkildə qeyi xəələ soağındadı. Onlada qey pədələinin açılmasına, gələcəkdən xəə tutmağa meyl öyükdü. əli, xilaskaın zühuuna etiqad şəq təiətinə uyğundu və u etiqad cəhalət və istidad nəticəsində yaanmışdı”.[5] /Sualı cavalandıaq /1. u əqidə təkcə şəqə aid deyil, əksə dinlədə, məktələdə və ayinlədə onun oxşaı va. /2. Məhdəviyyət insan fitətindən qaynaqlanan i əqidədi. /3. Qeyd olunduğu kimi, məhdəviyyət ayə və əvayətləə, icmaya və ütün din və məktələə uyğun əqidədi. /İngilis filosofu etand assel deyi “Dünya hamını iləşdii, i ayaq və i şüa ətafında toplayacaq xilaskaın intizaındadı”.[6] /Nisilik nəzəiyyəsinin anisi Eynşteyn deyi “Sülh-səfanın ütün ye üzünü üüyəcəyi və insanlaın dost və qadaşcasına yaşayacağı gün i o qədə də uzaq deyil”.[7] /*** /əziləi məhdəviyyət əqidəsini İslama kənadan gəlmiş əqidə kimi qəul edilə. /Culd Zeyhe deyi “Mehdi (ə.f) əqidəsinə qayıdış qeyi-İslami pinsiplədəndi. Əslində u əqidə əfsanə və qeyi-eal işlədəndi”.[8] /Saih Əli Hüseyn deyi “Qey və qayıdış əqidəsi və nəzəiyyəsi yəhudilə və məsihilə aasında müştəək əqidədi. Şiə məzhəi yalnız u iki mənədən təsilənə ilə...”[9] /Dokto Ədüəhman ədəvi deyi “Müsəlmanla aasında Mehdi (ə.f) əqidəsini Kəul-Əha yaymışdı”.[10] /ütün u iddialaın cavaı va /1. Quan və mütəvati əvayətləə əsasən İmam Mehdinin (ə.f) zühuuna inam əsl İslam əqidəsidi. u məsələyə digə dinlədə də işaə olunmuşdu. Uyğun əqidəni əfsanə saymaq üçün heç i əsas yoxdu. /2. u əqidə təkcə şiələə aid deyil. Peyğəmə səhaələi də ayə və əvayətləə əsasən, Məhdəviyyətə inanmışla. ütün İslam taixi oyu şiə və sünni məzhəindən olan öyük alimlə məhdəviyyəti qəul etmişdi. /3. elə əqidənin yəhudi və məsihiləə aid olması o demək deyil ki, İslamda u əqidə ola ilməz və o hökmən aşqa dinlədən götüülmüşdü. Əksinə, digə səmavi dinlədə də uyğun əqidənin mövcudluğu məhdəviyyətin insan fitətindən qaynaqlandığını və Allah təəfindən təqdi olunduğunu göstəi. /4. İslam cəmiyyətində məhdəviyyət əqidəsi Kəul-Əha təəfindən yayılmamışdı. Allah və Onun peyğəmələi, xüsusi ilə İslam Peyğəməi (s) və onun məsum Əhli-eyti (ə) cəmiyyəti məhdəviyyət məsələsindən məlumatlandımışla. /*** /İodaniya Univesitetində fəlsəfə ölməsinin əisi Dokto Səlman üdu məhdəviyyət haqqında deyi “İslam Peyğəməinin (s) hökuməti İslam və digə dinləin müjdə vediyi ədalət hökumətinin mücəssəməsi idi. i çox müsəlmanla elə həmin dövdə ədalət hökumətinin dünyaya yayılmasını azulayıdı. u azu geçəkləşmədi. Amma hələ də İslam mütəfəkkiləi, xüsusilə İmamiyyə şiələi u azu ilə yaşayı”.[11] /Həzət Muhəmmədin (s) dövündə İslam ütün ye üzünə yayılmasa da, əvvəla, İslam haqqında i din olaaq ütün dünya xəə tutdu və həzət Peyğəmə (s) ütün ye əhlini İslama dəvət etdi. /İkincisi, Quan və Peyğəmə (s) İslamın ütün ye üzünə yayılacağına xəə vemişlə. Müsəlmanlaın u amaldan məyus olu məhdəviyyətə üz tutması fiki yanlışdı. /Dokto Ədülcəa Şəaə deyi “Elm və məifət iddiasında olan i qup insanın elə qədim dövdən hazıkı dövədək İslam cəmiyyətində şühə yaatması təəccü doğuu. Əslində onlaın iddiası düşüncələinin dalığını göstəi. Culd Zeyhe, Fəlhauzen, Fan Floten, Mak Donald, enad Levis, Monteqi, Vat və Masinyon kimi şəqşünasla və onlaın şagidləi şəq təfəkküündən qidalandıqlaı halda heç i dəlil gətimədən məhdəviyyət məsələsini şühə altına alıla. Hansı ki aşka və qəti dəlillə onlaın nəzəinə çatdıılı. Fundamental şəkildə süut olunmuşdu ki, dünyanın axılaında İmam Mehdi (ə.f) zühu edəcək. u əqidəni əhli-sünnədən olan əzənçi, Şövkani və aşqalaı mütəvati hədisləə əsaslanaaq qəul edilə...”[12] /*** /Müsəlmanla aasında müxtəlif məzhəi ixtilafla olsa da, onla məhdəviyyət əqidəsinə münasiətdə yekdildilə. u əqidə hansısa məzhəə aid deyil. İmamiyə, zeydiyyə, maliki, hənəfi, şafei, hənəli, hətta vəhhai fiqəsində dә məhdəviyyət məsələsi qəul olunu. ütün məzhələ inanı ki, Peyğəmə (s) nəslindən olan i şəxs qiyam edi, ye üzünü üümüş zülm kökünü kəsəcək və ədaləti əpa edəcək. /Əksə sünni alimləi u əqidənin ütün müsəlmanlaa aid olduğunu ildii. Hətta əzi sünni fəqihləi u əqidəni inka edənləin qətlini vaci saymışla. /Əhməd Əmin Misi məhdəviyyət məsələsini pinsipcə inka etsə də, onu sünnə əhlinin aşka əqidələindən sayı.[13] [14] /www.İmamzaman.az / /[1] Əs-səyadətul-əəiyyə, səh.132 /[2] Əqidətuş-şiə, səh.213 /[3] Zəhyul-İslam, c.3, səh.241 /[4] Ən-nəzəiyyətul-siyasiyyətul-məasiətuş-şiətul-İmamiyyə, səh.86 /[5] Əs-səyadətul-əəiyyə, səh.107 /[6] Elmin cəmiyyətə təsii, səh.56 /[7] Nisiyyət anlayışı, səh.35 /[8] Əl-əqidə vəş-şəiə, səh.218 /[9] Təasəna və məvazinul-nəqd, səh.184 /[10] Məzahiul-İslamiyyin, c.2, səh.76, 77 /[11] Diasətu әnil-fiəq fi taixul-muslimin, səh.222 /[12] əhsun həvlәl-Məhdi, səh.16-17 /[13] Əl-Məhdi vəl-Məhdəviyyə, səh.110 /[14] Əliəsğə izvani, Məhdəviyyətlə ağlı şühələə cava /- See moe at http//İmamzaman.az/index.php?do=meqale&id=434#sthash.1GlkimaN.dpuf