Kərbəlada qadınların olmasının sirri və faydaları nə oldu?

Kəəla qadınlaı / / Təqiən 1400 il əvvəl “Kəəla” adlı i çöldə aş veən hadisə palaqlığı ilə əədiyyətə qovuşdu. “Aşua” hadisəsi, u hadisə qəhamanı, zülm və zalımı şəhadəti ilə məhv edən İmam Hüseyn (ə) idi. İnsanlaın nicatı üçün qiyam etdi və u yolda öz ailəsinin şəhadətini elə gözə aldı. İmam Hüseyn (ə) kavanı təkcə əsgələdən yox, kişi, qadın, qoca, cavan, uşaq və öyüklədən iaət eşq kavanı idi. u kavandakılaın hə ii fədakalıq və canfəşanlığı ilə taixə iz saldı. / İmam Hüseyn (ə) həqiqətdə ilidi ki, həi gücü ilə düşmənin qüdətli və sayca çox olan qoşununu məhv edə ilməz, amma İmam Hüseyn (ə) ali hədəfə çatmaqdan ötü aşqa plan cızmışdı. Onun planı kavandakılaın fədakalıq və şücaətləini nümayiş etmək idi. u kavandakılaın i şüaı vadı “Zillət izdən uzaqdı!” / Əgə qadınla əzizləinin müsiətləini müşahidə edəkən səisizlik etsəydilə, ə və övladlaını candan keçənə qədə İmamı himayə etməyə hə təəfli (dildə və əməldə) çağımasaydıla, aşua qiyamının sonu necə olacaqdı? / Həqiqətən xanım Zeynəin (s) əşadət, şücaət və səini nəzəə almadan Aşua hadisəsini necə vəsf etmək ola? /Xanımlaın ə və övladlaına uhiyyə ağışlamalaını, onlaa mehian şəfqət acısı olmalaını, söz və nalələi ilə düşmənin canını ləzəyə salmalaını göməməzliyə vumaq olmaz. / Mən u məqalədə, Kəəla taixinin səhifələi aasında qadınlaın u qiyamda olunu çox aaşdıdım. Məqsədim u idi ki, əlkə u işimlə Aşua qadınlaının izzət və məqamını dək edim və ununla iftixa edim. / /Qadınlaın kavanda iştiakının sii / İslam siyasətində İmamın (ə) elm və istedada malik olmasını nəzəə alsaq, İmam Hüseyn (ə) müaizəyə düzgün planla aşladı. Hədəfinə kömək edən amillədən istifadə etdi. İmamın (ə) hədəfinə ən təsili amillədən ii qadınlaın u qiyamda iştiakı idi. Əgə İmam i dəstə səhaəsi və qohumlaı ilə Kufəyə getsəydi, təkcə şəhadətə yetişəcəkdi. əni-üməyyənin hə yedə hazı olan təliğat quplaı dəhal ütün hadisəni özləinin xeyinə izah edəcəkdi. / əni-üməyyənin mənfi təliğatının təsiləi nəticəsində xalq u qiyamı, əələ aasında olan adi qiyamladan ii sayadıla. Qiyam nətcəsində aş veən oyanış sədalaını tez i zamanda yatıdadıla. Nəticədə hökumət küsüsü yenə əni-üməyyənin ixtiyaında qalacaqdı. Amma xanımlaın u qiyamda iştiakı imkan vemədi ki, əni-üməyyə öz mənfu planı əsasında həəkət etsin. Məhum Ayəti isala ildii ki, Əhli eyt qadınlaı və Əli in Hüseynin (ə) müxtəlif füsətlədə çıxışlaı Kəəla hadisəsinin (sözdə və əməldə) təhif olunmamasından ötü idi. / Ölüm və şəhadət Hüseyn (ə) planının əsasını təşkil edi, əgə Kəəlada insanı ləzəyə salan səhnələ olmasaydı Zeynə (s) və Zeynəl-aidin (ə) nəyin vasitəsilə ilə təliğ edəcək və hansı təliğat silahı ilə əməviləin zülmünə son qoyacaqdı? / Hüseyn (ə) öz şəhadətilə u vasitəni yaadı, özü getsə də i təliğat silahını Zeynə (s) və qalanlaın ixtiyaında qoyu. u əsasla o u yolu tənha deyil, xanımlala, uşaqlala və qohumlaı ilə gedi. /İmam Hüseynə (ə) dedilə” Ey Hüseyn! Niyə u təhlükəli səfəə qadın və uşaqlaı da apaısan?” / Məhəmməd Hənəfiyyə, Hüseynin (ə) qadın və uşaqlaı səfəə apamamasından ötü, ağlayaaq dəfələlə isa edidi. Lakin Hüseyn (ə) hamıya i cava veidi” Yox, Onla da gəək mənimlə səfə etsinlə, Allah ailəmdən, onlaı əsaət liasında göməsini istəyi.” / əli, əsilə kavanı yola çıxmalı, əsi paltaında İmam Hüseynin (ə) qətlini insanlaa çatdımalı, Kufə və Şam şəhələində inqila yaatmalıdı. / /Qadınlaın Aşua qiyamında olu /1. Qiyamın həqiqətini əyan etmək / İmam Hüseynin (ə) Məkkədən Kufəyə qiyam üçün səfəi “əni üməyyə” ilə döyüşdən ötü deyil, əlkə pisliklədən çəkindimək, idətləi aadan qaldımaq, xalqın işləini islah etmək və haqq və həqiqəti tanıtdımaqdan ötü idi. O zamanın təii amilləini və vəziyyətini nəzəə alsaq, aydın olu ki, Hüseynin (ə) Hicazdan İaqa həəkətinin səəi Kufə öyükləinin ona yazdıqlaı çoxsaylı məktula idi. Qadınlaın u səfədə olmalaı onu göstəi ki, Həzət (ə) Kufəliləin dəvətini səmimi qəldən qəul edi, ailəsilə ilikdə onlaa təəf gedi. /2. Allah yolunda fədakalığın həddini təyin etmək / əzi ayə və əvayətlələ əsasən müsəlman gəək dinin qounması yolunda mal və canından keçsin. İmam Hüseyn (ə) əməli suətdə unu müsəlmanlaa öyətdi. İnsan təiəti elə yaadılı ki, çox vaxt özünün yaalanması və ölməsindən dəhşətli dəəcədə qoxmu. Amma ilsə ki, təslim olmadığı suətdə ailəsinə zəə vuacaqla, çox vaxt düşmən qaşısında təslim olmağı seçi. / İmam Hüseyn (ə) Kəəlada çətin mövqedə ye almışdı. O və ailəsi, az i qoşunla susuz və azuqəsiz halda, otuz min düşmən qoşunun mühasiəsində idi. i təəfdən xanımlaın və qızlaın naləsi Hüseynə (ə) təsi edi, o ii təəfdən düşmən dəfələlə onu təslim olmağa çağıı. ütün unlaa axmayaaq Hüseyn (ə) son nəfəsinə kimi izzətini qoudu, düşmənə təslim olmadı. /3. Nalə və göz yaşlaı / İmam Hüseynin (ə) ailəsi müxtəlif səhnələdə ağlayı və nalə edidilə. u nalələ o qədə təsili idi ki, düşməndə elə təsi qoyu, onlaın uhiyyəsində dəyişiklik yaadıdı. Hüseyn (ə) və yoldaşlaının şəhadəti xalqa o qədə təsi etmədi. Amma qadınlaın nalələi səə oldu ki, xalq undan təsilənsin. Aşua günü qadınlaın göz yaşı və nalələi İn Ziyad və Yezid kimiləin quduqlaı şadlıq məclisləini çökəldi, hə yedə u qiyamı diildi və imkan vemidi ki, əni-üməyyə u qiyamın təsiləini məhv etsin. Kufədə, Şamda, Mədinədə və yol oyu canyaxan göz yaşlaı və nalələ Aşua qiyamını elə təcəssüm etdiidi ki, sanki camaat ütün olanlaı müşahidə edidilə. /4. Xanımlaın əsaəti / Məhəmməd ailəsnin əzizləini şəhadətə yetiəndən sona onlaın özləinin də əni-üməyyə təəfindən əsi edilməsi, ütün müsəlmanlaın nəzəində dinin məntiqinə və Quana zidd i əməl idi. əni-üməyyə yol oyu əsiləə veilən işgəncələə haqq donu geyindiə ilmədi. Nəticədə Peyğəmə (s) və ailəsi ilə olan düşmənçilikləi xalqa aşka oldu. / Xanımla əsaət dövündə “əni üməyyənin” işləinə etiaz edi, insanlaa həqiqəti çatdııdıla. Şam camaatı, əsilədən souşanda ki, Siz kimsiniz Hüseynin (ə) qızı Səkinə uyuudu” iz “Ali- Məhəmmədin” əsiləiyik.” / Yezidin məclisində Hüseynin (ə) qızı Fatimə səsləndi” Ey Yezid! Məhəmmədin (s) ailəsi əsi olmalıdı?” /u sözün təsiindən məclisdəkilə və Yezid ailəsi ağlamağa aşladı. Şühəsiz ki, “Ali Məhəmmədin” əsi edilməsi və u cü sözlə xalqda əməviləə qaşı nifət yaatdı və onlaın hökuməti xalqın gözündən düşdü. Əsiləin təliğatı əməviləə qaşı ən gözəl təliğ idi. / Şeyx əhai yazı” Əsi qadınla saaya daxil olan zaman “Ali Əu Sufyanın” qadınlaı ağla gözlələ onlaı qaşıladıla və onlaın əlləindən öpdülə.” / / Aşua qiyamında qadınlaın iştiakının müxtəlif cəhətləi / /Aşua qiyamının taixinə nəzə saldıqda, Kəəla qadınlaının müxtəlif planlaı öhdələinə götüməklə u qiyamı əədiyyətə qovuşdumalaını müşahidə ediik. Həqiqətən fədaka qadınlaın dəsləinin hə ii i həqiqəti aşka edi. u dəsləə nümunə olaaq aşağıdakılaı sadalaya iləik /- Qadınlaın cihadda iştiakı / Aşua qiyamında qadınlaın cəhədəki iştiakı və həmkalığı müxtəlif şəkildə cilvələni. u həmkalıq Kufədə, Müslümün qiyamında, Kəəlada şəhidləin zövcələində və Kufə qoşununun cinayətləinə etiaz edən qadınlada özünü doğuldu. /- Sə dəsi / Kəəlada müsiətlə müqailində qadınlaın müqaviməti və səi, Kəəla dəsləindən iidi. Səin ən üstün mətəəsi Zeynəin (s) əftaında və uhiyyəsində cilvələnidi. /- Xəə gətimək / Kəəla qadınlaının vəzifələindən ii də istə əsaətdə olakən, istə Mədinəyə dönəndə xəə gətimək idi. Xanımla nitqləində, fədi dialoqlaında əməviləin cinayətləini ifşa edidilə. /- Şəfqət / Kəəlada xəstələə və yaalılaa şəfqət acısı olmaq qadınlaın vəzifəindən ii idi. Zeynəin (s) İmam Səccada (ə) şəfqəti və onu qouması una nümunədi. /- İdaəçilik / Çətinliklə istedadlaın zühu etməsinə səə olu. Zeynəin (s) Aşuada olu, öhanlı şəaitdə idaəçiliyi öyətdi. / /Aşua qiyamının qadınlaı / /Aşua qiyamında iştiak edən qadınlaın əziləi unladı /- Zeynəi-Küa (s) - O, Əli in Əutaliin qızı, İmam Hüseyn və Həsənin (ə) acısı, Adullah in Cəfə Təyyaın xanımıdı. Həzəti Zeynə (s) “Ümmül məsai” (Müsiətlə anası) ləqəi ilə məşhudu. Onun qadaşına möhkəm əlaqəsi vadı. Sədə İmam Həsən (ə), şücaətdə isə Hüseyn (ə) kimi idi. Cəayıl Peyğəməə (s) nazil olu xəə gətidi ki, u qızın adını Zeynə qoy! Sona ağladı. Peyğəmə (s) Cəayıldan ağlmağının səəini souşanda, dedi” u qız ömünün əvvəlindən axıınadək çətinlik və əziyyət içində olacaq. Həm sənin müsiətinə, həm atasının qəminə, həm də Həsənin (ə) ayılığına mütəla olacaq. unladan əlavə Kəəla müsiətinə düça olacaq. u müsiət qamətini əyəcək, saçlaını ağadacaq. u an Fatimə (s) uyudu / “Ey Ata! Qızım Zeynəə ağlayanın savaı nədi?” /Peyğəmə (s) uyudu “Onun savaı qadaşı Hüseynə (ə) ağlayanın savaı kimidi.” / Deyilə Zeynə (s) yoldaşı ilə şət qoymuşdu ki, hə gün Hüseynin (ə) ziyaətinə getsin. /- Ümmi-Vəhə (Vəhəin anası) – Ümmi-Vəhə İmam Hüseynin (ə) vaxtında müsəlman olan məsihilədəndi. O, Kufədən gəli Hüseynin (ə) dəstəsinə qoşulan Ədullah in Umey Kəlinin xanımı idi. Aşua günü Vəhəin anası onu meydana göndədi. “Muntəhəl-amaldakı” əvayətə göə Vəhə yeddi, səkkiz nəfəi öldüəndən sona əsi düşdü. Ömə in Sə`din əmi ilə aşını kəsi Hüseyn (ə) qoşununa təəf atdıla. Anası Vəhəin qılıncını götüü düşmənlə müaizə etdi. İmam (ə) uyudu” Əl saxla, Vəhəin anası! Allah qadınlaa cihad əm etməyi, sən və oğlun cəddimlə cənnətdə olacaqsınız.” /- Ümmil-ənin - “Ümmil-ənin” ləqəi ilə tanınan Fatimə inti Həzam, Əəlfəzlin (ə) anası idi. Özü Kəəlada olmasa da död övladı Aşua qiyamında şəhid oldu. Övladlaının şəhadət xəəini ona çatdıanda, dedi” Mənə İmam Hüseyndən (ə) xəə vein, övladlaım Hüseynə (ə) fəda olsun. Niyə ilk olaaq mənə Ondan xəə vemisiniz?” /- Fatimə Küa - İmam Hüseynin (ə) qızı Fatimə Küa elmdə, iadət və mənəviyyatda öyük məqama sahi idi. Həmçinin mücahid və nümunəvi qadınladan sayılıdı. O, yoldaşı Həsəni müsənna (İmam Həsənin (ə) oğlu) ilə Kəəlada iştiak edidilə. /Əməviləin xeymələə vəhşicəsinə hücumu zamanı, Fatimənin sığalaını qulağından amansızcasına datı çıxaıla. O, Ueydullahın qüdətə çatdığıı Kufə şəhəində öz xütəsi ilə əni–üməyyənin zülmünü ifşa etdi. Dünyapəəstləə aşa saldı ki, Hüseyn (ə) qanı, Fatimənin (s) damalaından axan qandı. Aşuadan sona Vəlid in Ədül-Məlik və Məvan, Fatimənin həyat yoldaşını zəhələyi şəhid etdilə. Əinə vəfalı Fatimə xanım onun qəi üstündə məskən salı, i il əza saxlayı. /- Şəhianu - Əsli İanlı olan Şəhianu Hüseynin (ə) xanımlaındandı. O, köpəsi Kəəlada şəhid olan qadınladandı. Övladı Hani in Səit təəfindən qətlə yetiili. u xanım Zeynalaidinin (ə) anası Şəhuanu deyil. /- Ümmi-Xələf - Müslim in Oscənin xanımıdı. Deyilə Müslimin oğlu, atasının şəhadətindən sona meydana getmək istədi. İmam Hüseyn (ə) uyudu” Ey cavan! Atan şəhid oldu. Səndə şəhid olsan anan nə edəcək?” / u sözdən sona Müslimin oğlu qayıtmaq istədi. u anda anası onun yolunu kəsi dedi” Ey oğul! Salamatçılığı Peyğəməin oğluna köməkdən üstün tutusan? Şəhid olmağını göməyincə səndən azı olmaam. Oğlu şəhid olakən isə fəyad etdi Ey oğul! Şad ol ki, Kövsə hovuzunun saqisinin əli ilə sia olacaqsan.” /- üa - O, öyük əə şaii Əm Əl Qeysin qızı, Seyyidüş-şühədanın (ə) xanımlaından idi. O, Səkinə və Ədullahın (Əli Əsğəin) anasıdı. Kəəla hadisəsindən sona əsi olaaq Şama apaıldı, oadan da Mədinəyə döndü. Mədinəyə qayıdandan sona ona i çox əə öyükləi elçilə göndədi. Amma üa unlaın hamısına ədd cavaı vedi. Deyilə Hüseynin (ə) qəi kənaında i il əza saxladı. üaın iftixalı ölümü Kəəla hadisəsindən i il sona aş vedi. /- Ümmi-Ömə - Kəəla qadınlaından olan Ümmi -Ömə oğlunu şəhidlik şəəti içmək üçün meydana yolladı. Oğlunun aşını kəsi Hüseynin (ə) qoşununa təəf atanda Ümmi Ömə aşı ağuşuna alı, öpəndən sona dedi”Afəin sənə! Gözümün nuu, oğlum!” /- Sona oğlunun aşını düşmənə təəf atdı. Düşmənə hücum edi Sə`din qoşunundan iki nəfəi qətlə yetidi. Sona İmamın əmi ilə gei döndü. /- Fəkihə - Fəkihə, Adullah in Əiqətin xanımı idi. Onun Qai adlı oğlu Kəəlada şəhid oldu. Özü isə əsi olu digə əsilələ Şama getdi. /- Ümmi-İshaq - O, Təlhə in Adullahın qızı, İmam Həsənin (ə) həyat yoldaşı idi. Oğlanlaı, Həsən in Həsən (ə) və Təlhə in Həsən (ə) Kəəlaya gələnlədəndilə. /- Ümmi-Gülsüm - O, Əli in Əutaliin (ə) qızı, Müslüm in Əqilin xanımı və Adullah və Məhəmmədin anası idi. Ümmi-Gülsüm Kəəlada olan xanımladandı. Deyilə Müslümün ölüm xəəi İmam Hüseynə (ə) çatanda, Müslümün qızı Həmidəni çağıdı və nəvazişlə aşına sığal çəkdi. /- Ümmus-Səğ - Öməin qızı və Əqil in Əutaliin yoldaşı idi. Həmçinin Cəfə in Əqil onun oğludu. Hə üçü Kəəlada iştiak edidilə. /- Ümmu-Gülsüm - Adullah in Cəfə Təyya və Zeynəin (s) qızıdı. O, Qasım in Məhəmməd in Cəfə in Əutaliin xanımıdı. /- Fatimə- Suğa - Hüseynin (ə) qızı Fatimə azyaşlı idi. /- Leyli inti-Məsud - Məsudun qızı Leyli Əmiəlmöminin (ə) əyalından idi. Oğlu Adullah Əsğə Kəəlada şəhid oldu. / /Zeynəin (s) xəə gətiməyi / / İmam Hüseyn (ə) Mədinədən Məkkəyə, oadan da Kəəlaya gələkən, Zeynə (s) qadaşının kənaında idi. Həqiqətdə Zeynə (s), xanım və uşaqlaın himayəçisi idi. O, u səfədə son gücünə kimi qadaşının qiyamına kömək etdi. Əlli eş yaşı olmasına axmayaaq, qadaşının qiyamının hədəfə çatması üçün ən öyük və ən çətin müsiətləə dözdü. Zeynə (s) iki oğlu Məhəmməd və Ovnu özü ilə Kəəlaya gətimişdi. u iki cavan Hüseynin (ə) yolunda şəhid oldula. Zeynə (s) müsiətlə müqailində dağ kimi möhkəm olu, sə etdi. Ağladısa da ağlamağı zülmə qaşı i fəyad idi. O, şəhid qanının xəə gətiəni idi. u cü olmasaydı İn Ziyada deməzdi ki“ Kəəlada gözəllikdən aşqa i şey gömədim.” Hətta Mədinəyə dönəndə hə füsətdə Kəəla xəələini xalqa çatdııdı. Məhəəm ayının on iinci günü, əsiləi apaakən qətlgaha yetişəndə hamı ixtiyasız olaaq özünü topağa atdı. Zeynə (s) özünü Hüseynə (ə) çatdıı, üək ağıdan səhnə ilə üzləşi. aşsız və liassız i ədən. O qədə nalə etdi ki, düşmən göz yaşlaını saxlaya ilmədi. Hüseynin (ə) yas məclisini ilk olaaq Zeynə (s) yaatdı. u müsiət ona vəzifəsini unutdumadı. Zeynəlaidinə (ə) şəfqət acısı olmaq onun öhdəsində idi. Zeynəlaidinə (ə) axdı, onun həddən atıq naahat olduğunu gödü. Cəld İmam Hüseynin (ə) ədənindən uzaqlaşı ona yaxınlaşdı “Qadaşım oğlu! Niyə səni i halda göüəm, sanki uhun ədənindən uçmaq istəyi?” İmam (ə) uyudu “iican! Əzizləimin ədənləini göü necə naahat olmayım?” u halda Zeynə xanım (s) İmama (ə) aşsağlığı vei. Gələcəkdə u yein ixlas əhlinin Kəəsi olacağını İmama (ə) xəə vei. / Məhəəm ayının on ikinci günü əsilə şeypu və təil sədalaı altında Kufəyə gətiili. Müqəddəs aşla nizələdə onlaın önündə apaılı. Zeynə u səhnədə də öz mövqeyini tanıyı və ona işaə edi. Taixdə elə yazılı” İnsanlaın səs-sədası kəsildi, sanki nəfəslə sinədə həs oldu. İyimi il əvvəl Əli (ə) Kufədə xəlifə idi. Hələ də insanla aasında Əlinin (ə) xütə oxuması zəül-məsəl idi. avi deyi Sanki Əli (ə) diilmiş, sözləi Zeynəin (s) dilindən cai oludu. Zeynə (s) Kufədə xütə oxudu “ Ey Kufə əhli! Üzünüz qaa olsun! Hüseynin (ə) qiyamından əl çəkmənizə, özünü şəhid və malını qaət etmənizə nə səə oldu? Vay olsun sizə! Pak qan axıtdığınızı, hamıdan üstün olan kəsi öldüdüyünüzü ilisinizmi? Ananız yasınıza otusun! Sönməsi mümkün olmayan atəşə göə tezliklə cəzalandıılacaqsınız. Mən nə qədə sağam, qadaşıma deyiəm undan sona gözləimdən yaş sel kimi axacaq, quumayacaqdı.” / Sona Kufə əhlinə xita etdi” Sədəqə izləə haamdı. Ey Kufə əhli! Kişiləiniz kişiləimizi öldüülə, qadınlaınız izə ağlayıla. Saah, qiyamətdə Allah-taala izlə sizin aanızda hökm edəcək.” u, yanan üəkdən gələn sözlə eşidənləə o qədə təsi etdi ki, əlləini ağızlaına qoydula. avi nəql edi” And olsun Allaha! O gün Kufə camaatı göz yaşlaı tökü, qəm və kədəin şiddətindən əlləini ağızlaına qoyu amaqlaını gəmiidilə. Kəəla macəasında Zeynəin (s) olu öyükdü. Ən mühüm olunui üç mövzuda xülasə etmək ola /1. Qadaşı Hüseyn (ə) olduğu suətdə, onun yeganə mühafizi idi. Ondan sona isə Allahın höccəti İmam Səccadı (ə) mühafizə etdi. i neçə yedə İmamın qətlə yetiilməsinə mane oldu. /2. O, yetimləin və aşsız xanımlaın səpəəsti idi. Son nəfəsinə kimi onlaı himayə etdi. Hətta öz su payını uşaqlaa veidi. ütün unlala yanaşı gecə namazını tək etmidi. /3. O, şəhid qanlaını atmağa qoymadı. Kufədə, Şamda və Mədinədə ütün füsətlədə şəhidlədən söz açıdı. İmam Hüseyn (ə) qiyamının hədəfini onlaa əyan edi, insanlada oyanış yaadıdı. Onun “ğəai” xütəsi Kufə və Şamda səs-küyə səə oldu. Xanım Zeynə (s) cəmiyyət qaşısında təsili əyanatla Yezidi məhkum etdi. i halda ki, Yezid etdiyi cinayətləi Adullah in Ziyadın üstünə yıxaaq peşiman olduğunu izha etdi. / / Nəticə / Aşua taixini müxtəsə aaşdımaqla demək ola ki, həçənd u qiyamda yezidlə, İmam Hüseyn (ə) və qoşununu qətlə yetidilə. Amma u məhələyə kimi yalnız Hüseyn (ə) planının yaısı ica olunmuşdu və yaısı Aşua hadisəsinin təliğatı və əməviləi üsvay etmək idi. u mühüm vəzifəni kimlə gəək yeinə yetiəydi? i halda ki, kavanda sağ qalanlaın əksəiyyəti uşaqla və qadınla idi. Aşua hadisəsindən sona əsilə Kəəla müsiətini söhətləində şəh etməklə, əni-Üməyyəyə öyük üsvayçılıq gətidilə. On död əsdən sona Aşuanın əədi qalması, qadınlaın səyləinin nəticəsi idi. “Kəəla taixi, kişi-qadın taixidi. u hadisədə kişi və qadın hə ikisi ol oynayıdı. Kişi özünəməxsus olunu, qadın da öz olunu.”