DOST NECƏ OLMALIDIR?

span style="font-size12pt;"İnsanın u dünyada yaxşı dosta çox ehtiyacı vadı. Onunla qəmini, qüssəni, sevincini ölüşmək, ondan faydalı məsləhətlə almaq istəyisən və una ehtiyac duyusan. u elə i ehtiyac hissidi ki, onun yeini aşqa i şeylə doldumaq olmu. u hiss yaşına və zamanına axmı, insanın yaandığı ilk gündən u ehtiyac hiss olunu. u hiss yeniyetmələdə və uşaqlada daha qüvvətli olu. Onla da daim özləinə dost axtaıla və onlaı evləinə dəvət etmək istəyi, onlaın evləinə getmək istəyilə. Ancaq onla yaxşı dost seçmək qaliyyətinə malikdiləmi? u məsələdə gəək valideynlə ayıq olsunla. Övladlaının kiminlə dostluq etməsinə nəzaət etməlidilə. Dinda, əxlaqlı i ailənin uşağı ilə dostluq etmək onu səadətə, təiyəsiz, daim küçələdə öyüyən uşaqlala dostluq etmək onu əks təəfə yönəldəcəkdi. / /Həzət Peyğəmə (s) uyuu “Dostun insanın dininə lazımınca təsii vadı”. Sona uyuu “ax gö, kiminlə dostluq edisən”. / /İmam Sadiq (ə) uyuu “Yaxşı dost sanki küləkdi ki, Gülüstanda əsi. ... Əgə dostun yaxşıdısa, həmin o külək kimidi ki, Gülüstandan keçən zaman onun ətini götüə. Yaxşı dost səni ətili edə, amma əksinə, pis dost atəş kimidi və əgə siz o atəşlə təmasda olsanız, o, sizi yandıa”. / /İmam Sadiq (ə) aşqa hədisdə uyuu “Yəqinin olsun ki, pis dost səni pis edə”. / /İmam Əli (ə) dost aədə uyuu “Əgə o, şə olsa, i gün, iki gün keçməyəcəkdi ki, sən də şə olacaqsan”. / /aşqa hədisdə Həzət Əli (ə) uyuu “Ehtiyatlı ol ki, pis dostla otuu-dumayasan. Ona göə ki, əvvəl onun pisliyi odu ki, səni öyükləə qaşı ədin edə. Əgə sənin elə i dostun olsa, ki, öyükləin axasınca danışa və əgə hətta sən öyükləə itaət etsən elə, i ay keçməyəcək ki, sən öyükləə qaşı ədin olacaqsan”. / /i nəfə danışı ”Uşağım iki, üç gün İslamın ziddinə olan i nəfəin evinə getdi, qayıdanda gödüm ki, qəiə sözlə danışı, İslamın əleyhinə olan sözlə danışı və yavaş-yavaş İslamdan uzaqlaşı.” / /u haqda Quani-Kəimdə də xəədalıq gömək ola “Və i gündü ki, zülmka şəxs əlləini (amağını) dişləyi deyəcəkdi”Kaş mən də Peyğəmələ ilikdə i yol tutaydım. Vay olsun mənə! Kaş filan kəsi özümə dost tutmayaydım. Quan mənə gələndən sona məni azdıan o idi. Şeytan həmişə insanı yalqız qoyandı”. (“Fuqan” suəsi, 27-29). / /Quanın u müaək ayəsindən göünü ki, Qiyamət günü izlədən əziləimiz peşman olacaq və deyəcəyik ki, ey kaş Peyğəməin (s) adıcılı olaydım, vay olsun mənə ki, pis dostum oldu və məni pis yola süüklədi. Məni Quandan və Peyğəmədən (s) uzaqlaşdıdı. / /Sona uyuu ki, şeytan uada dost cildinə gii və səni içaə edi. i müsəlman namazını həmişə əvvəl vaxt qılıdı, gecə namazlaını heç vaxt qəza etmidi. Dindən uzaq olan və əhli-fəsad olan i dost tapı və əvvəl namazı vaxtında qılmı, sona yavaş-yavaş gecə namazlaını yaddan çıxadı və i də axı ki, dostu kimi dindən uzaq olan, əhli-fəsad i insan olu. unlaın hamısı i ay əzində aş vei. Şeytan insanın u zəif yeini iləək, daim mömin insanlaın qaşısına insan cildində gimiş şeytan dost çıxadı. Əgə sayıq olsan, ondan uzaq olasan, yox, əgə onunla ünsiyyət xoşuna gələsə, il ki, gec-tez sən də onun kimi olacaqsan. / /Ancaq unla pis dost haqqında idi. Axı ütün dostla pis deyildilə. Yaxşı dostla da çoxdu. una misal olaaq, u əvayətə nəzə salaq / /u əvayət Fəzil ini Məvan haqqındadı, o, Mötəsimin vəzii idi. Mötəsim Aasi qəska xəlifələindən ii oludu və çox paxıl insan idi. i gün Məvan xəlifəyə daha da yaxınlaşmaq üçün süfə açdıı və qonaqlıq vei. Mötəsim içəi giəndə paxıllığı aş qaldıı və aşlayı deyinməyə ki, u xalçala, u qa-qaçaq haadandı, hansı pulla alınmışdı və saiə. Məvanın da i yaxşı dostu va idi. O, Məvana aşa salı ki, xəlifə ondan azı qalmaq əvəzinə onun aşını vudua ilə. Xəlifə elə u cü donquldana-donquldana çıxı gedi. Məvanın dostu İahim ona məsləhət vei ki, sən indi get xəlifənin yanına və mən oa i adam göndəəcəm və o, i söz deyəcək və u söz səni xilas edəcəkdi. Məvan da dostunun məsləhəti ilə xəlifənin yanına gəli, u zaman i nəfə gələək, Məvana deyi ki, əs xalçalaın və qa-qaçağın sahiləi gəlilə və öz mallaını istəyilə, iz qaytaaq, yoxsa özün veisən?! u zaman xəlifənin əngi dəyişi və paxıllığı aadan gedi və o, souşu “u xalça və qa-qaçaq sənin deyildi?” Məvan cava vei ki, yox. Xəlifə deyi ki, onda tez qalx get və camaatın malını qayta. eləliklə İahim ağıllı i dost kimi Məvanın həyatını qutaı. / /Dost seçən zaman elmli və dinda i insanla dost ol ki, onun elmindən və imanından sən də əhələnə iləsən. Onunla ünsiyyət etdiyin vaxtın hədə getməsin, faydalı məsləhətlə alasan və elmini atıasan. Dost seçən zaman əxlaqlı i insanla dost ol ki, sən də aşqalaı üçün əxlaq nümanəsi olasan. İmam Sadiq (ə) dost seçən zaman u məsləhəti vei “Heç kimsəni üç şeydə sınamamış, öz dostun sanma onu qəzələndi və ax gö u qəzə onu haqqdan atilə çəkimi, pul və qızılla, onunla səfəə çıxmaqla”. / /eləliklə, deyə iləik ki, dost seçən zaman əzi dəyələə diqqət etmək lazımdı, unu Quan və hədisləimiz də təsdiq edi. Dost gəək imanlı olsun, əxlaqlı olsun, ağıllı və elmli olsun, paxıl olmasın. Çünki u keyfiyyətlə istə-istəməz sənə təsi edəcəkdi. İmam Əli (ə) uyuu “Dost - yaxınlaın ən yaxınıdı”. //span