İnsan ölümdən sonra da İnkİşaf edİrmİ?

İnsan u dünyada ölənə qədə uhi inkişafda olu, əs öləndən sona necə? /unu qeyd etmək lazımdı ki, Quan ayələinin və hədisləin nəzəinə göə, məad həm uhi və həm cismi olu. əzəx aləmində də insan uhu ədənindən çıxandan sona öz misal ədəninə giə. Ayə və hədislə u həqiqəti təsdiq edi ki, dünyadan yuxaıdakı aləmdə də insan təkümülü mövcuddu. Hətta insanın u dünyadan əzəxə və oadan da məhşə səhnəsinə keçməsi təkamülün i fomasıdı. /əzəx və Qiyamət aləminin əhkamlaı u dünyada olanlala fəqləni. İnsan Allaha təəf sey yolunda aşqa i aləmə daxil olu. u yolda uhu da dəyişə. əzi meyalaı əldən veə və təkamülə çata. Əgə o ii dünyadakı əhkamla və amilləə nəzə salsaq, göəik ki, insan ehiştdə qocalmı, xəstələnmi. Yeməkləi uanın yeməkləindən fəqləni. İstəkləi u dünyanın istəkləindən fəqlidi. /“Şühəsiz, ayələimizi (Qu’anı) və (tovhid) nişanələimizi inka edənləi tezliklə (ölən kimi əzəx aləmində, yaxud Allahın nəzəində tez olan Qiyamətdə yandııcı) oda daxil edəcək və onun istiliyini onlaa daddıacağıq. Dəiləi yanı işdiyi zaman onlaın yeinə aşqa dəilə gətiəik ki, əzaı (tam) dadsınla. Doğudan da Allah qüdətli və hikmət sahiidi”. (“Nisa” 56). / /ədəndə aş veən dəyişikliklə /İnsanın ədəni uhundan ayılandan sona maddi ədəni yeni şəaitdə qəa tuta, topağa çevilə. u ədən zəə halına düşə və maddi aləmdə qala. O zamana qədə ki, Qiyamət əpa ola və məhşə səhnəsi quula. ədən də ye üzəində olan aşqa zəələ kimi dəyişə. ədən dağılmış zəələdən yenidən əvvəlki halına çevilə. Təiidi ki, o ii dünyada olan nöqsanla u dünyada yoxdu. / /uhun təkamülü /uh mücəəddi. O ii aləmdən nazil olmuşdu. Məhələ-məhələ keçəək, insanın ədəninə qədə gəli çatı. uh u qədə tənəzzül etdiyi üçün öz həqiqi simasını əldən veə. Onun kamallaının əzisi maneələ qaşısında qalı.“Elə ki, onun ədəninin yaadılmasını tamamladım və Öz uhumdan ona üfüdüm, hamınız səcdə halında onun qaşısında yeə düşün”. (“Sad” 72). /uh haqqa təəf qayıdan zaman hə i aləmdə müəyyən mətəələə çata. u uhun həmin təkamülüdü. uhun u təkamülü daha ali i aləmə keçən zaman zəuidi. / /əzəx təkamülü /uh ədəndən çıxandan sona əzəx aləminə daxil ola. uh Allaha təəf həəkət edi. Eyləini və nöqsanlaını əldən veə. Qiyamət aləminə gimək üçün ləyaqət əldə edə. / /Qiyamət təkamülü /İnsan əzəx aləmindən daha ali i aləm olan Qiyamətə daxil ola. u qalxış nəticəsində uh yeni i təkamül əldə edə. Həmçinin uhun ədəninə qovuşmasının hə ii təkamülün i hissəsidi. Çünki insan hə i keçidlə öz əsil həqiqətinə yaxınlaşa və əldən vediyi kamallaına qovuşa. /“Həqiqətən, öz əhd-peymanlaı və andlaı(nı - dini qəul etmək aəsində olan əhd-peymanlaını və haqqa kömək üçün olan andlaını pozmaq) müqailində ucuz i qazanc (vəzifə və mal) əldə edən kəsləin axiətdə i paylaı yoxdu. Həmçinin Allah onlala danışmayacaq, Qiyamət günü onlaa (əhmət) nəzə(i) salmayacaq, onlaı paklaşdımayacaq və onla üçün ağılı i əza olacaqdı”. (“Ali-İman” 77). /u ayədə adı çəkilən “pak olmaz”, kəlməsi xüsusi mənada işlənmişdi. O insanla ki, Siatül-müstəqim yolundadıla, Haqqın nəzəinə layiq insanladı. Allah onlaı napakladan pak edə və əsl simalaının qaşısını kəsən maneələi aadan qaldıa. u ayə aydın şəkildə ildii ki, Qiyamət aləmində təkamül vadı. /“Həmçinin Allah Qiyamət günü onlala danışmayacaq, onlaı (əməlləinin pisliyindən) paklaşdımayacaq və onla üçün ağılı i əza olacaqdı”. (“əqəə” 174). (Teyan/ Deyele.og)