BƏDGÜMANLIQ, SUI-ZƏNN NƏDIR?

Həzət (ə) vəsiyyətnaməsinin u hissəsində uyuu “Sui-zənn və ədgümanlığa təslim olma.” (“ədgümanlıq sənə qali gəlməsin”) /Əvvəlcə ilməliyik ki, u ifadələdə nəzədə tutulan nədi? u aədə iki ehtimal va /1. u sayaq tə’ilə, adətlə, o zaman işlədili ki, i sifət insanda sait şəkil alı, onun xaakteində möhkəmlənsin. Əələin “ğələə ələyhil-kəəm” deyiminin mə’nası udu ki, hansısa sifət (uada “kəəm”) insanda saitləşmişdi. u axımdan, Həzətin (ə) uyuuğundan elə anlaşılı ki, sui-zənn əhli olma, ədgümanlıqdan çəkin. /2. u ifadələin digə i mə’nası ehtimala göə udu ki, Həzət (ə) sui-zənnin əmələ çevilməsini tövsiyyə edi. Sui-zənn ə’zən insanın daxilində qalı, ə’zən isə o qədə tə’sili olu ki, insanı hansısa həəkətləə sövq edi. elə ki, güclü sui-zənn insanın sifətində, həəkətləində, əftaında aşka müşahidə edili. Məhz u halda “insan sui-zənnə məğlu olu” deyilə. u axımdan Həzətin (ə) kəlamının mə’nası udu ki, sui-zənn etdikdə ona məğlu olu, həəkət aşlamayın. Yə’ni sui-zənnə qali gəli, düşüncə və əftaı onun tə’siindən qoumaq lazımdı. / /Uyğun ifadəyə hə iki mə’nanı tətiq etmək mümkündü. Amma əə dilinin qanunlaına göə iinci mə’na daha münasidi. iinci mə’naya göə, sui-zənnin xaaktedə saitləşməsinin qaşısı alınmalıdı. /una göə də kəlamın iki mümkün mə’nasından iincisini əsas götüəək deyə iləik ki, sui-zənnə məğlu olmaqdan çəkinməliyik. Məada, sui-zənn izdə sait xasiyyət şəklinə düşə və ütün ətafdakılaa qaşı ədgüman olaq. Tövsiyyənin davamında iinci mə’nanın təsdiqi olaaq, uyuulu ki, ədgümanlıq qali gəldiyi təqdidə dostla aasındakı səmimiyyət aadan qalxasıdı. elə insanla ütün ətafa ədin münasiət əsləyilə.