«Nəhcül-Bəlağə» nədİr?
«Nəhcül-əlağə» nədi? / / /«Nəhc» yol və üslu, «əlağə» isə sözü çatdımaq mənasındadı. Ədəiyyat teminolagiyasında «əlağət, fəsahətli sözün şəaitə uyğun olması» deməkdi. Yəni «dinləyicinin və ya oxucunun vəziyyətini onun idak və məlumatının səviyyəsi axımından nəzəə almaq, həmçinin söz və ya yazının dinləyici və ya oxucuya istənilən təsii göstəməsi üçün zaman, məkan və digə xüsusiyyətləə iayət etməkdi.» /«Nəhcül-əlağə» İmam Əmiəl-möminin Əli əleyhis-salamın xütə, moizə, məktu, hikmətli kəlamla və öyüd-nəsihətləi külliyatına onlaı toplamış öyük İslam alimi Seyyid əzi təəfindən veilmiş addı. undan əvvəl dediyimiz müqəddimədən məlum olduğu kimi, «Nəhcül -əlağə»nin içindəkilə Əli əleyhis-salamın kəlam və sözləidi ki, sözləin ən üstünüdü və Quani-Kəim və Həzət Peyğəməin (səlləllahu əleyhi və alih) kəlamından sona müqəddəs İslam dini maaifi və əqidəsinin ikinci mənə və sənədidi. / /«Nəhcül-əlağə» İslam mədəniyyətinin ensiklopediyasıdı ki, onda Allahı tanımaq, mələklə aləmi, dünyanın yaadılışı, insanın təiəti, ümmətləin səgüzəştləi, saleh və ya zalım hökumətlə, dünyanın mahiyyəti, dünyatələlik, dünyatələliyin aqiəti, Allah övliyalaının mənəvi həəkət yolu, yaxşı əməl sahiləinin davanış üsulu, zahidlik, iman və yüzlələ digə mövzula aəsində söhətlə açılı. Daha mühümü isə udu ki, həmin mövzula haqq, həqiqət, yəqinlik və inamın son həddinin dayaq nöqtəsi olan i kəsin dilindən əyan edili. una göə də onun əyan, nəzə və düşüncəsi həqiqət axtaışında olan səgədan şəxs üçün axalanmalı yedi. Amma əsas nöqtə udu ki, İmam əleyhis-salamın ütün u sözlədən məqsədi təiətşünaslıq, zoologiya elmləini tədis etmək və ya fəlsəfi, taixi və digə məsələləi aşa salmaq deyil. Əli əleyhis-salamın kəlamlaı u cü məsələləi iəli süməkdə Quani-Kəim kimidi ki, dinləyicinin gözü önündə hiss olunan və ya ağıl ilə dək edilən şeylədən i nümunə qoyu, sona yavaş-yavaş onu çatmalı olduğu mənzil aşına, yəni Allah dəgahına və tək olan əin hüzuuna apaı. / /«Nəhcül-əlağə»nin mövzusu aəsində məsələnin qısa şəkildə əyan edilməsi üçün u müqəddəs kitaın müasi şəhçiləindən olan öyük əhli-sünnə alimləindən ii, Misiin keçmiş müftisi Şeyx Məhəmməd Əduhun sözləinin i hisəssini nəql etməklə kifayətləniik. Şeyx öz müqəddiməsində deyi \"Mən \"Nəhcül-əlağə\"ni oxuyanda, i iaədən digə iaəyə keçəndə düşüncə cövlangahı və əsiət axışının dəyişməsini göüdüm. əzən özümü nuani və heyətləndiici kəlmələə ükülmüş halda pak uhlaın ziyaətinə gələn və çikinliklədən təmizlənmiş qəllədə yud salan çox yüksək mənala /aləmində hiss edidim Cümlə və iaələ əzən də elə oludu ki, /sanki qaşqaaqlı üzlə, i-iinə qıcanmış dişlə və hücum etməyə hazılanmış qəzəli qatalllala üz-üzəyəm. əzən də öz cismani qəlii ilə heç i oxşalığı olmayan nuani i ağılı göüdüm ki, ilahi kavandan ayılaaq insan uhuna qoşulu və onu çikinlik və vəsvəsələdən təmizlədikdən sona ona təiət aləmindən gözəllik vei və daha sona özü ilə uca mələklə aləminə apaı, ilahi nuun saçdığı məkana kimi çatdıı və əin müqəddəs dəgahında məskunlaşdıı. əzən də ümmətin valiləinə xita edəək uca səslə onlaa təlim veən, doğu və səhv yolu göstəən, ölkə idaəçiliyinin incəlikləini öyədən və azğınlıq uçuumuna apaan yol ilə getməkdən çəkindiən i xəti göüdüm\".